İNŞAAT HUKUKUNDA BANKA TEMİNAT MEKTUPLARI

İNŞAAT HUKUKUNDA BANKA TEMİNAT MEKTUPLARI

Ticari işlemlerde ilk başlarda iktisadi ve ekonomik faaliyetler, yapılan sözleşmeye uygun olarak gereği gibi yerine getirilememesi ya da hiç ifa edilememesi rizikosuna karşı “bireysel teminat” verilerek çözümlenmekteydi. Ancak zaman içerisinde ticari işlerin yoğunluk kazanmasıyla bireysel teminatlar yetersiz kalmış, özellikle makalemizin konusu olan inşaat hukuku-inşaat sektöründe- banka garantileri ya da banka teminat mektupları ile bu sorun çözüme ulaştırılmıştır. Banka teminat mektubu üçüncü kişinin fiilinin taahhüdü niteliğinde garanti sözleşmesi/teminat mektubu olarak hukuk sistemimizde kabul edilmiştir. Bu teminat mektubu ile iş sahibine (“muhatap”) güven verilmektedir. Teminat mektupları, gayri maddi kredi türü olarak görülmektedir. Banka teminat mektupları, ülke içinde ve dışında bulunan gerçek ve tüzel kişiler lehine bir malın teslimi, bir işin yapılması veya bir borcun ödenmesi ve benzer konularda iş sahibine hitaben verilen ve söz konusu yüklenimin yüklenici ( “lehtar”) tarafından ifa edilmemesi ihtimalinde “mektup tutarının kayıtsız şartsız ödenmesi taahhüdünü içeren” güvence niteliğinde belgelerdir. Banka teminat mektupları, yüklenicinin sözleşme ile üstlendiği yükümlülüğü, iş sahibi lehine banka tarafından verilen güvencelerdir. Ayrıca banka teminat mektubu,  talep edilen tutarla sınırlı olarak bankaların ödemeyi taahhüt ettiği belgeler olarak kabul edilir. Banka teminat mektupları hukukumuzda özel bir kanunla düzenlenmediği gibi diğer kanunlarda da tanımı dahi yer almamaktadır. Dolayısıyla banka teminat mektuplarının tanımı, hukuki niteliği, hüküm ve sonuçları hukukumuzdaki yürürlükteki kanunlardan yola çıkarak izah edilememiştir. Bu sebeple de teminat mektuplarının tanımı, hukuki niteliği, hüküm ve sonuçları doktrin ve Yargıtay kararları ile şekillenmiştir. Bu konuda Yargıtay’ın iki temel içtihadı teminat mektubunun uygulanmasına yardımcıdır. İnşaat hukukunda özellikle kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yükleniciye yapılacak devir ve yüklenicinin inşaatı tamamlama borcunu garanti altına almak için taraflar teminat mektubu ile güvence verilmesini kararlaştırabilirler. Banka teminat mektubu, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafları olan iş sahibi ile yüklenici arasında imzalamasından işin tamamlanmasına kadar geçen süreçte aksaklık yaşanmaması adına kullanabilecekleri teminatların başında gelmektedir.

Bu çalışma ile amaçlanan ticari ilişkilerin güven unsurunu karşılayan “teminat mektuplarının” inşaat hukukundaki yansımalarını görebilmektir.

Anahtar Kelimeler: Banka, Garanti Sözleşmesi, Lehtar, Muhatap, Riziko, Teminat Mektubu


[1] Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Öğrencisi, 2020.